( 1 ) [ رحمان ] است ! چون ؛ با توسعهء رزق و روزى ، بر ما ، رحمت آورد ! [ رحيم ] است بر ما - در أديان ما و دنيا و آخرت ما - خدا ، دين را بر ما تخفيف داد ! و آن را سبك و آسان گردانيد ! و او بر ما - با جدائى و تميّز ما از دشمنانش - رحمت آورد ! سپس آن جناب ، إظهار نمود كه ؛ رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله ، فرمود : هر كه را أمرى كه ؛ بدان پرداخته ، غمگين و محزون كند ، آنگاه [ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ] بگويد - در حالى كه از او ، خالصانه [ براى خدا ] سر بزند ! و با جان و دل ، به او ، روى آورد ! - در آن ، يكى از دو فايده است : يا رسيدن به نياز دنيائى او است ! و يا چيزى است كه ؛ بنزد خدا ، برايش مهيّا است ! . و آنچه نزد خدا است ، براى مؤمنين ، بهتر و پاينده‌تر است ! . ( 2 ) و حسن بن على عليهما السّلام افزود كه ؛ أمير المؤمنين صلوات اللَّه عليه فرمود : و همانا ؛ [ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ] ، آيه‌اى از فاتحة الكتاب است . و اين سوره ، شامل هفت آيه است ، كه تمام‌شدنش به [ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ] است . و اضافه نمود كه ؛ شنيدم رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله ميفرمايد كه : خداى عزّ و جلّ ! به من فرمود : اى محمّد ! « وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ » « 1 » و به [ فاتحة الكتاب ] ، منّت خاصّ جداگانه‌اى بر من نهاد ! و آن را مقابل قرآن - كه از جلال و عظمت ، درياى موّاج است ! - قرار داد . و يقينا ؛ فاتحة الكتاب ، بزرگترين و شريفترين چيزى است كه در گنجهاى عرش ( الهى ! ) است . و براستى ؛ خدا ، محمّد را به آن ، ويژگى بخشيد ! و شرافت و بزرگى داد ! . و در آن ، هيچ يك از پيامبرانش را با او ، شريك نگردانيد - جز سليمان - كه [ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ] را به او عطا فرمود . آيا

--> ( 1 ) حجر ، آيهء 87